AFGANİSTAN

Afganistan incelemesi

Başkent:  Kabil
 
Nüfus: 31.822.848
 
Konum: Güney Asya
 
İklim: Kurak ve yarı kurak
 
Stratejik konumu yüzünden tarih boyunca yabancı ülkelerin istilasına uğrayan Afganistan, artık istikrar ve huzura kavuşmak için mücadele ediyor.
Afganistan'da merkezi otorite ülkenin tamamına egemen değildir ve güvenlik sorunu hala sürmektedir. Ülkede hâlâ büyük çoğunluğu ABD'li 80 binin üzerinde yabancı asker bulunmaktadır ve dünyadaki afyonun % 90'ı Afganistan'da üretiliyor. 
 
Birçok etnik grup yaşıyor
 
Afganistan’da Peştunlar, Tacikler, Hazaralar, Aymaklar (Aimaq), Türkmenler, Özbekler, Kırgızlar ve Beluçilerin de aralarında bulunduğu birçok etnik grup bulunmaktadır. 
20 ile 40 arası farklı dil ve lehçe konuşulmakta; 30 milyonluk nüfusunun %20'si kentlerde, geri kalan %80'i ise kırsal alanlarda hayatını sürdürmektedir. 
Dünyanın en sert coğrafi koşullarından birine sahip olan Afganistan’ın üçte ikisini dağlarla kaplıdır. Yer yer 6 bin metre yüksekliğe çıkan dağlar ülkede ulaşım, iletişim ve ticareti zorlaştırmaktadır.
 
Coğrafi yapı nedeniyle her bölgenin, merkezden bağımsız olarak kendi kendine yeterlilik göstermek zorunda olduğu ülkede, ticaret bile uzun yıllar boyunca hep bölgesel düzeyde kalmıştır, ulusal düzeye hiçbir zaman yayılamamıştır.
Doğal kaynaklar bakımından oldukça zengin olan ülkede kömür ve demir yataklarının yanı sıra bakır, kurşun, berilyum ve çinko bulunmaktadır. Fakat zengin hidroenerji potansiyeli yoksulluk nedeniyle kullanılamamaktadır.
 
Ülkenin Sağlık Koşulları
 
Afganistan’da son 35 yıldır sürmekte olan savaş nedeniyle, sağlık sistemi altyapısı ve kapasitesi büyük hasar görmüştür. Ülkede kalifiye ve yetişmiş uzman doktor, hemşire ve yardımcı sağlık personeli açığı bulunmaktadır. Hava kirliliği ana sağlık sorunlarından biridir ve başkent Kabil’in atmosferi yaz mevsiminde genelde tozludur.
Hastaneler
sağlık hizmetleri, Afgan Halk Sağlığı Bakanlığına bağlı merkezler ve hastaneler, bakanlık denetimi altında faaliyet gösteren bir kısım ulusal veya uluslararası kuruluşlarca çalıştırılan hastaneler tarafından sağlanmaktadır. Kamu ve özel hastanelerde hasta tedavisinde kullanılan ilaç ve sıhhi sarf malzemeleri hasta tarafından karşılanmak zorundadır. Büyük şehirlerde faaliyet gösteren özel hastanelerde ise teşhis ve tedavi işlemleri ancak ücret karşılığında verilmektedir. Son beş yıldır ülkede sağlık için yıllık bir milyar Amerikan Doları harcanmıştır. Bu rakamın %25’i devlet ve %75’i halk tarafından karşılanmaktadır. Kamu ve üniversite hastanelerinde, bilgisayarlı tomografi (BT), Anjiyografi ve MR cihazları gibi ileri radyolojik cihazlar bulunmamaktadır. Ülkedeki mevcut eğitim ve üniversite hastanelerinde, genel cerrahi, genel dahiliye, kadın hastalıkları, kadın doğum, ortopedi, çocuk hastalıkları ve cerrahisi dallarının dışında yan dal uzmanlık eğitimi verilememektedir. Kalp damar cerrahisi, invazif kardiyoloji, onkoloji, nükleer tıp bölümleri ve patoloji laboratuvarları bulunmamaktadır. Ülke genelinde ve illerde merkezi acil ambulans sistemi henüz tam olarak kurulmuş değildir. Başkent Kabil’de, Halk Sağlığı Bakanlığı tarafından kurulmuş olan, yaklaşık 40-50 araç kapasiteli bir Merkezi Acil Ambulans Sistemi mevcuttur. Ancak bu merkezin, ülkede hakim olan elverişsiz güvenlik ortamı ve bakanlığın mali sorunları nedeniyle verimli bir şekilde faaliyet gösterememektedir. Ülkede bulunan yabancılar da bu acil ambulans sisteminden istifade edememektedir. Özellikle Kabil’de, bazı özel hastane ve sağlık kuruluşları yerel nüfus ve yabancılara şehrin belirli bölgeleri dahilinde, ücret karşılığında acil ambulans hizmeti verebilmektedir. Ülkede faaliyet gösteren tüm kamu ve özel hastanelerde Afgan vatandaşları ve tüm yabancı hastalara acil sağlık hizmeti ücretsiz olarak verilmektedir. Ancak, bir çok durumda hastalar ilaç ve zorunlu sarf malzemelerini kendi imkanlarıyla temin etmek zorundadır. Özel sektöre ait sağlık merkezlerinde ise acil muayene, tetkik ve tedavi dahil her türlü sağlık hizmeti ücrete tabidir.
 
İçme Suyu Temin Koşulları
 
Afganistan’da temiz içme suyu temini en büyük sorunlardan biridir. Başkent Kabil başta olmak üzere, ülke genelinde temiz su şebekesi yoktur. Evlerde içmek için kuyu suyu kullanılmaktadır. Taşrada içme suyu olarak kuyu suyu veya açık akarsulardan istifade edilmektedir. Şehir içinde yeraltı atık su kanalizasyonu bulunmamaktadır. Bu nedenle, birçok nahiyelerde ev ve işyerlerine ait atık sular, sokak ve caddelerin kenarları boyunca açık bir şekilde çay ve oluklara akıtılmaktadır.
 
İlaç Temin Koşulları
 
Afganistan’da yerel ilaç üretim endüstrisi bulunmamaktadır. Hastalık tedavisinde kullanılan ilaç ve tıbbi sarf malzemeleri ülke dışından ithal edilmekte veya komşu ülkelerden gümrüksüz olarak ülkeye sokulmaktadır. Ucuz olmaları nedeniyle piyasada en fazla satılan ilaçlar Pakistan, İran ve Çin Halk Cumhuriyeti kaynaklıdır. Afgan Halk Sağlığı Bakanlığı nezdinde, ilaç ve tıbbi malzemelerin ithalat, kalite denetimi, dağıtım ve kontrolünden sorumlu bir birim mevcut olmasına rağmen, piyasada satılan ilaçların büyük bir kısmı sahte, kalitesiz veya biyoyararlılığı denenmemiş ilaçlardan oluşmaktadır.

Paylaş: